Obsesif Kompulsif Bozukluk (Takıntı Hastalığı) Nedir?


   Kısaca OKB olarak adlandırdığımız bu rahatsızlık, kişiye önemli ölçüde rahatsızlık veren düşüncelerin, hislerin (obsesyonların) olması ve bu düşüncelerden kurtulmak amacıyla bazı davranışların sürekli olarak tekrar edilmesi (kompulsiyonlar) ile kendini gösteren; aynı zamanda takıntı hastalığı olarak da bilinen bir rahatsızlıktır.

Aşağıda bazı obsesyonlara örnekler verilmiştir:

Bulaşma ve kirlenme,

Hastalık kapma.,

Eşyaların belli bir düzende olması gerektiği düşünceleri,

Bazı elektrikli eşyaları ya da evin kapılarını, pencerelerini kapatmadığına yönelik düşünceler

Dinine ters bir davranışta bulunduğuna yönelik düşünceler (namaz kılarken, abdest alırken bir şeyleri unuttuğu, aklından kötü sözler geçirdiği, istemeyerek kadınlara baktığı düşünceleri, hisleri)

Bazı eşyaların bir gün işe yarayacağı ve atılmaması gerektiği düşünceleri,

Bazı işleri doğru yapıp yapmadığından emin olamamak.

       Bu düşünceler kişiye büyük sıkıntı ve kaygı verir ve kişi, bu düşünceleri zihninden atmakta ya çok zorlanır ya da atamaz ve tekrar tekrar bunları düşünmeye maruz kalır.

 

       Şimdi de bu düşüncelerden kurtulmak için kişinin yaptığı bazı davranışlara; yani kompulsiyonlara örnekleri görelim:

 Kompulsiyonlara örnekler:

 Dakikalarca ve sık sık el yıkamak, uzun süre banyo yapmak

 Sürekli temizlenmek ya da evi, eşyaları tekrar tekrar temizlemek

 Kötü bir olayı önleyeceği düşüncesiyle sayı saymak, sesli olarak bir şeyler tekrar etmek, bir yerlere dokunmak…

 Sürekli düzeltmeler, kontrol etmeler

 Ocağın, ütünün düğmelerini defalarca kontrol etmek.

 Yanılş ya da eksik yaptığı düşüncesiyle tekrarlayarak abdest almak, namaz kılmak…

 Çeşitli eşyaları işe yaramadığı halde biriktirmek

 Kaldırım taşlarını, ağaçları, arabaları saymak, plakaları okumak

 Doğru yaptığından emin olmadığı işleri defalarca kontrol etmek,

 

     Şimdi obsesyon ve kompulsiyonları birleştirerek nasıl ortaya çıktığını görelim. Örneğin bir kişi, başkasının evindeki koltuğa oturduğunda kirlendiğini düşünebilir. Bu düşünceden kurtulmak için de uzunca bir süre yıkanabilir. Görüldüğü üzere öncelikle bir düşünce zihne takılıyor ve bu düşünceden kurtulmak için de bazı davranışlar başlıyor. .Yani önce düşünce, sonra davranış... Ancak, davranış olmadan takıntılı bir düşünce yalnız başına da bulunabilir.

 

Düşünce 

 

Davranış

 

‘Bu koltuğa oturunca kirlendim Bu şekilde dayanamam.’

 

Giysisini değiştirir ve banyo yapar

 

NEDENLERİ

      Beyindeki hücresel bozuklukların ve kimyasal işlevlerdeki bozuklukların takıntı rahatsızlığındaki rolünün önemli olduğu düşünülmektedir. Aynı zamanda birinci derece akrabalarında OKB ya da diğer bir kaygı bozukluğu bulunan kişilerde bu rahatsızlığın ortaya çıkma riski yüksek olmaktadır. Bu nedenle, rahatsızlığı kişinin iradesizliği olarak düşünüp, “ne var bunda, kendini biraz zorlasan kurtulursun” deyip o kişiye kızmak ve yüklenmek son derece yanlış olur.  

OKB Nasıl Başlar?

     OKB’nin başlangıç yaşı 20 dir; ergenlik dönemi sonları ya da erişkinliğin başında ortaya çıkmaktadır. Ancak bu bireyler tedavi almakta genelde 5 - 10 yıl kadar gecikmektedirler; çünkü belirtilerini gizleyebilmektedirler, ya da çevreleri tarafından titiz olarak bilindikleri için ciddi şekilde dikkat çekmeleri zaman almaktadır. Böylelikle tedavi için geldiklerinde takıntılarının bir hayli ilerlemiş olduğu görülmektedir.

     Bu rahatsızlıkta belirtiler genelde ani bir şekilde başlamaktadır.  Belirtiler kişilerin yaşamlarında stresli bir olayı takiben başlayabilir.

     Günlük hayatımızda insanların birçoğunda OKB’ dekine benzer takıntılı düşünceler olmaktadır. Ancak bu rahatsızlığı olan kişilerin takıntılı düşünceleri, diğer bireylerinkinden çok daha şiddetlidir, daha fazla sıkıntı ve kaygı vermektedir ve kurtulmak daha zor olmaktadır. Düşünmemek için kendilerini zorlarlar; bunun için ne kadar çok çaba sarfederlerse düşünceler de akıllarına o derece fazla takılıp kurtulmak güç olabilir.


< GERİ DÖN