Somatizayon Bozukluğu Nedir?


     Somatizasyon bozukluğunda, altta yatan fiziksel bir hastalık olmamasına rağmen, yaşamdaki psikolojik sıkıntılar ve sorunlar nedeniyle bedensel belirtiler ortaya çıkar. Bir başla deyişle; kişinin sorunları ağrılara ve çeşitli bedensel yakınmalara dönüşmektedir.  Ancak şunu da belirtmeliyiz ki; bu ağrılar kişinin isteğiyle ortaya çıkmaz. Ağrıları gerçektir. Sorunlarını dile getiremeyen, anlatamayan kişinin yaşamındaki stresli olaylar bedeniyle ifade edilir; bir anlamda sıkıntıda olduğu mesajını vermektedir.

Belirtiler, Klinik Özellikler ve Gidişat:

Rahatsızlık genellikle ergenlik dönemde, 30 yaşından önce başlar. Ancak 30’lu yaşlarda başladığı da olmaktadır. 40 yaşından sonra başlayan ağrı yakınmaları için öncelikle başka tıbbi rahatsızlıklar araştırılmalıdır.

Somatizasyon bozukluğunda kişi, vücudunun çeşitli yerlerinde beliren ağrı ve yakınmalardan şikayet eder. Bu belirtiler kümeler halinde görülür. Bir grup belirti, 6 – 9 ay kadar sürer. Sonra bir kısım belirti yer değiştirebilir, başka belirtiler çıkabilir. Yakınmaların hafiflediği iyilik dönemleri 1 yılı geçmez. Yaşamda karşılaşılan stresli olaylar ve sorunlar, hastalık periyotlarını sıklaştırır ve bu kişiler, ağrılarına yönelik ilaç tedavisi mutlaka alırlar. Ağrı kesiciler onlar için çok önemlidir. Sorunun asıl nerede olduğu bulunamaz, sürekli çeşitli doktorlara gidilip, ağrı kesicilerle idare edilip, gerekli olan psikolojik destek yapılmazsa, rahatsızlığın gidişatı olumsuz etkilenecektir. Ağrı dönemleri sıklaşır, şikayetler şiddetlenir ve rahatsızlık iyice kronikleşir.  

Rahatsızlık, ekonomik yönden sıkıntı yaşayan, düşük eğitimli kişilerde ve kadınlarda daha sıklıkla görülmektedir. Depresyon ve kaygı bozukluğu, diğer fobiler ve kişilik bozuklukları bu bozukluğa en sıklıkla eşlik eden diğer psikolojik rahatsızlıklardır.

 DSM-IV tanı ölçütlerine göre bu kişilerde, muayene ve tetkiklerle açıklanamayan en az 4 ağrı, 2 gastrointestinal, 1 cinsel ve nörolojik durumu düşündüren en az 1 belirti olması gerekmektedir. Bu belirtiler kişinin mesleki ve toplumsal işlevini önemli ölçüde olumsuz etkilemektedir.

 Yukarıda saydığımız belirtilere tam uymayan, yalnızca bir iki yakınması olan kişiler ise bu rahatsızlık ile ayrı bir kategoriye girmektedir.   

 Somatizasyon bozukluğu olan kişiler ilişkilerinde sorunlar yaşarlar. Gerek iş yaşamlarında gerekse aile içi ilişkilerde önemli sorunlar görülebilir. Bu kişiler ilgi ve şefkate aç olabilirler. Kişilik olarak bağımlı bir yapıda ve manipülatif (karşısındaki belli bir şekilde düşünmesi ya da davranması için yönlendirici) olabilirler. Ağrılarını anlatırlarken genellikle abartılı ve etkileyici şekilde anlatmaya çalışırlar. Ancak ağrılarının geçmişteki ve şimdiki durumunun tam ayrımını ve tanımını yapamazlar. 

 Nedenleri:

Somatizasyon bozukluğunun nedeni bilinmemektedir. Rahatsızlığın, bu kişilerde bir iletişim biçim olduğu düşünülmektedir. Ağrıların ve yakınmaların dayandığı fiziksel bir neden de yoktur. Kişi; örneğin eşiyle sorunlar yaşıyorsa, ona karşı duyduğu öfkeyi bu ağrılarla ifade etmektedir. Kişinin çevresindekilere söyleyemedikleri, bilinçaltı bir şekilde ağrı olarak ortaya çıkmaktadır. Yapmak istemediği bir işten veya sorumluluklarından bu ağrılarla kaçmaktadır.  Böylece bu kişiler çevresindekiler tarafından, sürekli olarak ağrı çeken, hastalığı bir türlü bulunamayan kişiler olarak bilinirler. Gittikleri yerlerde kendilerinden bir iş beklenmez, genelde rahat ettirilmeye çalışılır. Bir araya geldikleri kişilerin sohbet esnasında ilk sordukları bu ağrıları olur. Tüm bunlar, onun bu ağrılı hasta durumunu daha da pekiştirir; önlem alınmazsa bu böylece devam etme riski taşır.

 Rahatsızlığın psikososyal açıklamasına karşın, biyolojik temeli olduğu da düşünülmektedir. Bu kişilerde bir kısım zihinsel işlevlerde sorun olabildiği; bu nedenle, beden ile ilgili durumların yanlış algılandığı gibi açıklamalar verilmektedir.


< GERİ DÖN